Nota historyczna

Demokratyczna Unia Kobiet powstała 16. czerwca 1990 r. w Warszawie. W Gdańsku została zarejestrowana w Sądzie Wojewódzkim w 1991 r. pod nr Rejestr Stowarzyszeń 282. Założycielką Demokratycznej Unii Kobiet w Gdańsku była Lucyna Orłowska.
Zmiany społeczno-ustrojowe, które następowały w Polsce po roku 1980 ukazywały coraz intensywniej obszary społecznej dyskryminacji, naruszania wolności i praw człowieka, obyczajowe i kulturowe stereotypy szczególnie ograniczające wolność i prawa kobiet do wolnego wyboru.
Niepokój wywołany tymi zjawiskami po roku 1989 skutkował nowymi inicjatywami kobiet w zakresie organizowania się w stowarzyszenia, fundacje lub inne organizacje społeczne.
Przypomnijmy, że do 1989 roku w Polsce działało niewiele organizacji kobiecych, dominowała Liga Kobiet Polskich.
W czasie transformacji ustrojowo-gospodarczej powstały w kraju nowe warunki prawno-organizacyjne, pozwalające na rozwijanie aktywności obywatelskiej i zrzeszanie się.
Na kanwie tych przemian w 1990 roku powstała Demokratyczna Unia Kobiet, stowarzyszenie o strukturze ogólnopolskiej, posiadające swoje struktury terenowe, zorganizowane w formie klubów.
Grupa inicjatywna, pod kierunkiem Danuty Waniek i przy wielkiej aktywności Lucyny Orłowskiej z Gdańska, rozpoczęła działania zmierzające do rejestracji stowarzyszenia Demokratycznej Unii Kobiet.
W grudniu 1990 roku, stowarzyszenie zostało zarejestrowane w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie. Demokratyczna Unia Kobiet w swej deklaracji programowej wyraźnie akcentuje takie wartości jak: wolność, równość wobec prawa, prawo do wolnego wyboru, równy status, wszechstronny awans kobiet, ochronę socjalną, profilaktykę zdrowotną oraz edukowanie społeczeństwa na rzecz praw kobiet - praw człowieka. W związku z tym napotykała na wiele trudności organizacyjno-politycznych z zewnątrz, jako niewygodny i kontrowersyjny partner społeczny dla ówczesnej władzy.

Po uzyskaniu wpisu do rejestru sądowego rozpoczęłyśmy proces organizowania struktur terenowych. Powstały pierwsze kluby DUK m.in. w Gdańsku, Wrocławiu, Krakowie, Łodzi, Warszawie, Poznaniu i Słupsku. Wybrano pierwszą Krajową Radę Porozumiewawczą Demokratycznej Unii Kobiet i pierwsze Prezydium w skład którego weszły:

• Danuta Waniek jako przewodnicząca
• Teresa Janiszewska, Anna Szymańska-Kwiatkowska i Maria Zawitkowska jako wiceprzewodniczące

Funkcję sekretarza generalnego powierzono Jolancie Gontarczyk.
Pierwsze trzy lata naszej działalności to intensywny rozwój organizacyjny wyrażający się w powstawaniu nowych klubów, poszukiwaniu lokalnych i społecznych partnerów do współpracy oraz edukacją członkiń klubów w zakresie: polityki na rzecz kobiet, nabywania umiejętności komunikacji społecznej i negocjacji, przygotowania kobiet uczestniczących w naszym ruchu do bezpośredniego udziału we władzy parlamentarnej i samorządowej.
Okres ten należy również odnotować jako czas intensywnych działań polegających na publicznym wyrażaniu opinii i stanowisk w sprawach kobiet, przeprowadzaniu wielu sondaży i badań dotyczących tej problematyki oraz doskonalenia umiejętności politycznych naszych liderek. Okres ten charakteryzuje się również aktywną współpracą z Parlamentarną Grupą Kobiet, której wówczas przewodniczyła niezapomniana, wspaniała, zarażająca nas wszystkich optymizmem i aktywnością - Barbara Labuda.
Należy podkreślić, że szczególnie w pierwszych latach działalności w Demokratycznej Unii Kobiet panowała życzliwa, twórcza atmosfera współpracy, co było niewątpliwie zasługą - Danuty Waniek, Lucyny Orłowskiej, Anny Szymańskiej, Grażyny Ulickiej i innych. Plonem naszej pracy w kadencji 1991-1994 było zorganizowanie 27 klubów z łączną liczbą członków 1000 osób.
Danuta Waniek w 1991 roku zdobyła mandat poselski, a nieco później tekę wiceministra Obrony Narodowej.
Okres ten charakteryzował się wzmożoną walką z ustawą antyaborcyjną, bezrobociem, feminizacją biedy i działaniami na rzecz podnoszenia świadomości kobiet i edukowaniu ich dla praw człowieka.

W 1994 roku w Warszawie odbył się II Kongres Krajowej Rady Demokratycznej Unii Kobiet, który wybrał władze w następującym składzie:

• Danuta Waniek - przewodnicząca
• Jolanta Banach - wiceprzewodnicząca
• Halina Krywal - wiceprzewodnicząca
• Jolanta Gontarczyk - sekretarz generalny

W składzie Prezydium znajdowały się między innymi: Lucyna Orłowska, Marzena Sosnowska, Maria Skrobiszewska, Grażyna Ulicka.
Rok 1994 został ogłoszony przez ONZ Rokiem Rodziny. Uważałyśmy, że jest to doskonała okazja do ukazania sytuacji rodziny polskiej oraz roli i pozycji kobiety w rodzinie.
Dostrzegałyśmy już wówczas wyraźnie takie problemy jak: przemoc w rodzinie, bezrobocie, zła sytuacja ekonomiczna i mieszkaniowa, brak instytucjonalnych mechanizmów wsparcia rodziny dysfunkcjonalnej i upadek polskiej oświaty, który skutkował ograniczeniem szans młodych. Wiele klubów terenowych organizowało na ten temat spotkania, dyskusje środowiskowe, konferencje.
Sukcesy polityczne odnosiła Danuta Waniek, która w 1996 roku została szefową Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej i Jola Banach - obejmująca od 1995 roku stanowisko pełnomocnika rządu ds. rodziny i kobiet.
Rozwijały się intensywnie kluby w Gdańsku, Kielcach i Wrocławiu. We Wrocławiu powstał ośrodek socjoterapeutyczny "Przeciw przemocy" wraz z hostelem dla bezdomnych kobiet, zorganizowany od początku i prowadzony do dzisiaj przez Klub Demokratycznej Unii Kobiet.
Renata Berent-Mieszczanowicz z Wrocławia w 1995 roku została zaproszona jako jedna z dwóch Polek (drugą była Beata Grudzińska z Poznania) na Międzynarodowe Targi Kobiet do Dueseldorfu, gdzie reprezentowała ruch kobiecy w Polsce.
II kadencja to czas dużej aktywności członkiń DUK w zakresie własnej edukacji oraz nabywania nowych umiejętności m.in. autoprezentacji, komunikacji społecznej, mediacji, zdobywania środków na działalność, umiejętności współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami.
W latach 1994-97 nastąpiła wyraźna zmiana w kierunkach polityki społecznej w Polsce, a dzięki Urzędowi Pełnomocnika Rządu ds. Kobiet i Rodziny pozarządowe organizacje kobiece stały się ważnym ośrodkiem opiniodawczym dla administracji rządowej i samorządowej.
Koleżanki efektywnie działały w swoich środowiskach lokalnych wykazując się dużą sprawnością organizacyjną, wrażliwością społeczną i merytorycznym doświadczeniem. W kilku przypadkach udało się wypracować partnerski model współpracy z samorządami lokalnymi.
W listopadzie 1997 roku we Wrocławiu odbył się III Kongres Demokratycznej Unii Kobiet.
W wyniku wyborów przewodniczącą została ponownie Danuta Waniek, wiceprzewodniczącymi: Jolanta Banach, Renata Berent-Mieszczanowicz, Jolanta Gontarczyk, a sekretarzem - Grażyna Karpowicz.
Trzecią kadencję rozpoczęłyśmy następującym stanem organizacyjnym - liczbą 3000 członkiń zrzeszonych w 33 klubach. Wiele klubów posiadało już wówczas własne siedziby, część zorganizowała się przy biurach parlamentarnych.
Nasz wpływ na politykę rządu i samorządów w zakresie problematyki równego statusu był jednak niewielki. Zbyt małe przedstawicielstwo w parlamencie i we władzach lokalnych nie dawało możliwości wypracowania systemowych rozwiązań.
Demokratyczna Unia Kobiet była w tym okresie organizatorem międzynarodowych konferencji, z których dwie odbyły się w siedzibie parlamentu Rzeczypospolitej, a nasze przedstawicielki wielokrotnie uczestniczyły w różnych konferencjach poza granicami kraju (Danuta Waniek, J. Banach, E. Szparaga).
Po ostatnich wyborach parlamentarnych, podobnie jak inne organizacje kobiece, odczułyśmy wyraźny brak współpracy z administracją rządową i parlamentem, a także wiele działań restrykcyjnych naruszających prawa kobiet w kontekście praw człowieka.
Parlamentarna grupa kobiet w związku z tym, iż jej członkinie w większości wywodzą się z klubu parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej, nie ma już takiej siły przebicia i możliwości organizacyjnych, jak dawniej.
Krajowy Program na Rzecz Kobiet jest realizowany tylko w nieznacznym stopniu, a wiele ratyfikowanych przez Polskę konwencji międzynarodowych w zakresie praw człowieka i praw kobiet, łącznie z Polską Konstytucją jest naruszonych bądź w ogóle nierealizowanych.
Zbliżając się do IV Kongresu Demokratycznej Unii Kobiet (czerwiec 2000 r.) uważamy, że najważniejsza dla nas jest jakość naszej pracy organizacyjnej, a nie ilość członkiń.
Wykreowałyśmy, co prawda niewielką ilość liderek, ale są to osoby o dużym autorytecie społecznym, bardzo skuteczne w działaniu, cieszące się uznaniem zarówno na forum międzynarodowym, jak i krajowym.
Przeżyłyśmy wiele kryzysów organizacyjnych i kadrowych, udało nam się jednak przetrwać zachowując przy tym demokratyczne formy współpracy i koleżeńską atmosferę.
Demokratyczną Unię Kobiet nazywano również kobietami w paski, ponieważ nasz znaczek jest w kilku kolorach. Kolor ZIELONY oznacza zainteresowanie EKOLOGIĄ. Kolor CZERWONY - sympatyzowanie z europejskimi socjaldemokracjami, FIOLETOWY - SYMBOL FEMINIZMU, POMARAŃCZOWY - na znak, że program jest alternatywny, a NIEBIESKI, że chodzi o problemy socjalno-bytowe.

DUK – Klub Wrocławski od początku swojej działalności prowadził następujące przedsięwzięcia:

• Projekty szkoleniowe,
• Projekty socjalno-terapeutyczne,
• Dolnośląska Koalicja Kobiet na rzecz Integracji Europejskiej,
• Salon Polityczny Kobiet Dolnośląskich,
• Program dla Kobiet i Dziewcząt z zaburzeniami psychicznymi "Daissa",
• Ośrodek Interwencji Kryzysowej i Socjoterapii "Przeciw Przemocy",
• Europejska Akademia Przedsiębiorczości Kobiet.

EDUKACJA I WYCHOWANIE:
Kształcenie ustawiczne, edukacja dorosłych, szkolenia uzupełniające i kursy

OCHRONA ZDROWIA:
Promocja zdrowia, profilaktyka i edukacja zdrowotna, krwiodawstwo
Prowadzenie interwencji kryzysowej

USŁUGI SOCJALNE, POMOC SPOŁECZNA:
· Prowadzenie lub wspieranie domów dziecka, rodzin zastępczych, usługi adopcyjne
· Działania wspomagające rodziny (osoby samotnie wychowujące dzieci) niewydolne wychowawczo
· Pomoc osobom skrajnie ubogim
· Pomoc osobom bezdomnym, w tym prowadzenie schronisk
· Pomoc osobom niepełnosprawnym lub chorym
· Pomoc osobom starszym
· Pomoc ofiarom klęsk żywiołowych i wypadków losowych, w tym ratownictwo pożarnicze, górskie, wodne

ROZWÓJ LOKALNY W WYMIARZE SPOŁECZNYM I MATERIALNYM:
Pośrednictwo pracy, aktywizacja zawodowa (np. szkolenia i kursy przekwalifikowujące, praca chroniona, zatrudnienie socjalne)

PRAWO I JEGO OCHRONA, PRAWA CZŁOWIEKA, DZIAŁALNOŚĆ POLITYCZNA:
· Rzecznictwo-aktywne, publiczne działania w obronie interesów poszczególnych środowisk (niepełnosprawnych, starszych, dzieci)
· Ochrona praw i wolności człowieka, ochrona mniejszości, troska o zapewnienie równości szans, promocja wartości demokratycznych
· Ochrona praw konsumenckich
· Edukacja i informacja obywatelska, usługi poradnicze w dziedzinie uprawnień
· Zapobieganie przestępczości, ochrona bezpieczeństwa publicznego, pomoc ofiarom przestępstw
· Pomoc więźniom, pomoc postpenitencjarna, resocjalizacja
· Działalność o charakterze politycznym, agitacja wyborcza, organizowanie i prowadzenie partii i ugrupowań politycznych

WSPARCIE DLA INSTYTUCJI, ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH I INICJATYW OBYWATELSKICH:
Reprezentowanie interesów organizacji pozarządowych, wpływanie na zmiany systemowe

DZIAŁALNOŚĆ MIĘDZYNARODOWA
· Programy wymiany doświadczeń, kojarzenie partnerów dla wspólnych przedsięwzięć
· Działalność proeuropejska, związana z integracją europejską
· Międzynarodowe działania na rzecz praw człowieka i pokoju na świecie
· Inne działania w dziedzinie współpracy międzynarodowej

DZIAŁALNOŚĆ DODATKOWA
Krajowa Rada Porozumiewawcza Demokratycznej Unii Kobiet, Dolnośląskie Forum Stowarzyszeń Środowisk Kobiecych, Dolnośląski Związek Organizacji Pozarządowych
Parytetowy Związek Dolnej Saksonii – zagraniczne

DZIAŁALNOŚĆ NA POLU POMOCY SPOŁECZNEJ
Chorzy i niepełnosprawni

• zajęcia rehabilitacyjne

Dzieci i młodzież w ogóle

• edukacja
• grupy wsparcia i samopomocy
• leczenie, opieka medyczna
• organizowanie czasu wolnego
• organizowanie wypoczynku
• pomoc informacyjno-poradnicza
• profesjonalna pomoc psychologiczna
• profesjonalne porady prawne
• przedmioty codziennego użytku, odzież
• rozwój zainteresowań i uzdolnień
• rzecznictwo i ochrona praw
• środowiskowy dom samopomocy
• telefon zaufania, infolinia
• zajęcia rehabilitacyjne
• zasiłki (doraźna pomoc finansowa)
• żywność, posiłki

Samotne matki (ojcowie)

• edukacja
• pomoc informacyjno-poradnicza
• pomoc w załatwianiu formalności, interwencje
• profesjonalna pomoc psychologiczna
• profesjonalne porady prawne
• przedmioty codziennego użytku, odzież
• rzecznictwo i ochrona praw
• środowiskowy dom samopomocy
• telefon zaufania, infolinia

Kobiety

• grupy wsparcia i samopomocy
• pomoc informacyjno-poradnicza
• pomoc w załatwianiu formalności, interwencje
• pośrednictwo pracy i kluby pracy
• profesjonalna pomoc psychologiczna
• profesjonalne porady prawne
• rzecznictwo i ochrona praw
• szkolenia zawodowe, przekwalifikowania / doradztwo dotyczące zakładania firmy
• telefon zaufania, infolinia

Rodzina w ogóle

• inne
• organizowanie wypoczynku
• pomoc informacyjno-poradnicza
• profesjonalna pomoc psychologiczna
• profesjonalne porady prawne
• przedmioty codziennego użytku, odzież
• rzecznictwo i ochrona praw
• środowiskowy dom samopomocy
• telefon zaufania, infolinia

Ofiary przemocy, przestępstw, osoby w kryzysie

• inne
• pomoc w załatwianiu formalności, interwencje
• profesjonalna pomoc psychologiczna
• profesjonalne porady prawne
• rzecznictwo i ochrona praw
• telefon zaufania, infolinia

Osoby starsze i kombatanci

• edukacja
• grupy wsparcia i samopomocy
• leczenie, opieka medyczna
• organizowanie wypoczynku
• pomoc informacyjno-poradnicza
• pomoc w załatwianiu formalności, interwencje
• profesjonalna pomoc psychologiczna
• przedmioty codziennego użytku, odzież
• rzecznictwo i ochrona praw
• usługi opiekuńcze
• zajęcia rehabilitacyjne

Alkoholicy i ich bliscy

• grupy wsparcia i samopomocy

Załączniki:

Dzialania Demokratycznej Unii Kobiet

[ ]

193 Kb